سايت تخصصی مهندسی شیلات

شناسایی قسمتهای مختلف سیستم مداربسته
در سالهای اخیر مصرف ماهی در اکثر کشورها به میزان قابل توجهی افزایش یافته است و تکثیر و پرورش ماهی به عنوان منبع پروتئینی سبب شده است که این کار بصورت یک تجارت مهم در کشورهای پیشرفته تبدیل شود. ماهی نسبت به عوامل محیط آبی که در آن زیست می کند نظیر PH ، O ۲ ، NH ۴ ، و دیگر عوامل بیوشیمیایی و بیولوژیکی،موجودی بسیار حساس است و ضرورت دارد که این عوامل در یک حد مشخص و معمولی ثابت بماند. با توجه به این نیاز روزافزون سعی شده است برای پرورش فوق متراکم ماهیان ، بهبود عوامل محیطی و بهبود کیفیت تولید و کوتاه شدن دوره پرورش مدنظر قرارگیرد.
قدمت استفاده از سیستم گردشی پرورش آبزیان به حدود دو دهه می رسد که برای اولین بار در کشور دانمارک مورد استفاده قرارگرفت و هم اکنون در کشورهای اروپایی (به طور خاص) مورد استفاده قرار می گیرد. در زمان حاضر از این سیستم برای استفاده از پرورش آبزیان گرمابی و سردابی استفاده می شود. نحوه کاربرد سیستم هردو روش یکسان است اما عواملی همچون دما ، اکسیژن و ... در پرورش آبزیان مختلف متفاوتند که باید تنظیم و کنترل شوند.
در یک سیستم مداربسته که آب مورد استفاده ماهیان از نظر اکسیژن فقیر شده و مواد سمی و فضولات آن زیاد شده است، با حذف مواد معلق توسط میکروفیلتر و تبدیل آمونیوم تولید شده به نیتریت و نیترات زیر حد مجاز توسط بیوفیلترها و تزریق اکسیژن مایع خالص بوسیله راکتورهای مخلوط کن و ضدعفونی کردن، آب احیا می شود و مجدداً مورد استفاده قرار میگیرد. در این تصفیه فیزیکی و شیمیایی دقت عمل و سرعت ضرورت دارد بطوریکه کوچکترین اختلال در عمل تصفیه و احیا سبب مرگ و میر شدید آبزیانی که از آب بازگشتی استفاده می کنند می شود. چنین ظرافتی سبب می شود که کنترل کیفیت آب بطور دائمی صورت گیرد و عمل تصفیه بدون کوچکترین توقفی انجام شود. به همین دلیل اتوماسیون نقش مهمی در صحت عمل چنین سیستمی ایفا می کند.
پس از اندازه گیری عوامل حیاتی در آب مورد استفاده ماهیان، اطلاعات بدست آمده را تجزیه و تحلیل می کنند. چنین نیازی سبب می شود که صنعت نقش مهمی در اندازه کیری عوامل و تجزیه و تحلیل و اصلاح آنها داشته باشد.
تصفیه فیزیکی و شیمیایی و احیای مجدد آب در سیستم مداربسته در مصرف آب و ابعاد زمین مورد نظر موثر است و زمان رشد را به حداقل می رساند، بطوریکه یک محصول در مدت یک سال چند بار قابل عرضه به بازار است. کنترل دما از عوامل مهم دیگری است که سبب کاهش دوره پرورش می شود.
در این سیستم فاکتورهای مورد نیاز تغذیه ماهی در شرایط مطلوب است. در نتیجه در مصرف غذا صرفه جویی می شود و در نهایت هزینه های تمام شده نیز کاهش می یابد که خود یکی از مزایای این سیستم است.
بخشهای سیستم مداربسته عبارتند از: چند حوضچه بتنی، میکروفیلتر، پمپ سیرکوله، فیلتر بیولوژیک، پمپ هواده، مخروط تزریق اکسیژن مایع، اتاق کنترل، موتور ژنراتور،اشعه uv ، غذاده خودکار و ...

شكوفائی پلانكتونی چیست؟

چكيده
در حال حاضر، صدف هاي دوكفه اي، بخش مهمي از توليدات شيلاتي را به خود اختصاص مي دهند. بر اساس آمار ارائه شده توسط فائو، در سال 2002، بيش از 11 ميليون تن صدف از طريق فعاليت هاي آبزي پروري حاصل شده است؛ بطوريكه با رشد 6/4 درصدي نسبت به سال 2000، بعد از ماهيان آب شيرين، جزو دومين گروه آبزي پرورشي ، قرار گرفته اند. پيش نياز هر فعاليت پرورشي، فراهم كردن منابعِ فراوان، قابل اتكا و ارزان بذر و لاروِ آبزي مورد نظر مي باشد. در حال حاضر لارو صدف هاي پرورشي از طبيعت بدست مي آيدكه توليد لارو بصورت مصنوعي در تفريخگاه ها جايگزين مناسبي براي تهيه ي لارو مورد نياز آنها براي پرورش مي باشد. اساس كار بسیار از سالن هاي تكثير صدف هاي دوكفه اي، مشابه بوده و شامل روش هاي آماده سازي و تخم ريزي صدف هاي بالغ، پروش لارو، پرورش صدف هاي جوان تا اندازه ي قابل قبول و تسهیلات لازم براي توليد جلبك به عنوان غذاي صدف ، مي باشد.با توجه به فراهم بودن شرايط پرورشي صدف در كشور، چه از لحاظ وجود گونه هاي بومي و چه از طريق وارد نمودن گونه هاي مهم پرورشي، دانستن اصول تكثير مصنوعي آنها ضروري به نظر مي رسد. در اين مقاله قصد بر آن بوده كه مهمترين نكات مورد نياز براي تكثير مصنوعي صدف هاي دوكفه اي ارائه گردد.
آماده سازي مولدين
براي بسياري از گونه هاي دوكفه ايِ مناطق معتدله، تكامل غدد جنسي زمانيكه دماي آب به بيش از 10-14 درجه سانتيگراد برسد،آغاز مي گردد. در اين دما، سلول هاي جنسي در ماههاي فروردين _ ارديبهشت نمو نموده و در ماههاي مرداد- شهريور به رسيدگي كامل مي رسند. صدف ها تحت تاثير محرك هايي مانند افزايش دما و شوك حرارتي يا دستكاري، تحريك به تخم ريزي مي شوند. در تفريخگاهها زمان رسيدگي جنسي را مي توان بوسيله ي نگهداشتن مولدين در دماي بالا با جيره غذايي مناسب، به جلو انداخت.
كلم هاي(clam ) با طول 8 ميلي متر (با وزن 80 ميلي گرم) را مي توان به عنوان مولد مورد استفاده قرار داد، اما از آنجايي كه با افزايش اندازه ي بدن، ميزان تخم توليد شده نيز افزايش مي يابد، استفاده از صدف هاي بالغِ بزرگتر به طول 35-40 ميلي متر (10-20 گرم) معمول است. اين صدف ها 5-8 ميليون تخم توليد مي نمايند. تمام كلم ها ابتدا جنس نر پيدا كرده و سپس با افزايش سن به جنس ماده تغير جنسيت مي دهند يا همان جنس را حفظ مي نمايند
در اويستر(oyster ) نيز ابتدا دستگاه توليدمثلي نر ايجاد شده و سپس صدف ها به جنس ماده تغيير جنسيت مي دهند و يا بصورت صدف نر باقي مي مانند.اويسترهاي 65-70 ميلي متري (30 گرمي) را مي توان به عنوان مولد مورد استفاده قرار داد. هر مولد ماده ي اويستر صاف با اين وزن بيشتر از يك ميليون لارو توليد مي نمايند.
اسكالوپ هاي رسيده(scallop ) با طول 90-120 ميلي متر بعنوان مولد در تفريخگاهها مورد بهره برداري قرار مي گيرند. در اين نوع صدف ها سلول هاي جنسي نر وماده با هم در بدن يك صدف قرار دارند. در هنگام رسيدگي كامل تخمدان و بيضه بر اساس تفاوت رنگي موجودِ بين آنها قابل تمايز مي باشند. تخمدان به رنگ قرمز_ نارنجي و بيضه به رنگ سفيد در مي آيد(تصوير -2). با مديريت دقيق و تغذيه صحيح، توليد 20 ميليون تخم از هر اسكالوپ قابل انتظار است.
روش آماده سازي مولدين
در ابتدا، صدف هاي بالغ، از دريا به تفريخگاه انتقال داده مي شوند. در تفريخگاهها، صدف ها بر روي سيني هاي مخصوص قرار مي گيرند
كلم (clam) و اسكالوپ(scallop)، در صورتي كه كف سيني ها داراي شن و ماسه درشت و زبر باشد، بطور طبيعي براي تخم ريزي آماده مي گردد. صاف كردن آب دريا ضرورتي ندارد؛ چون تنوع و فراواني غذاي طبيعي در اين آب ها بالا مي باشد و در صورت صاف كردن آب دريا اين مواد غذايي با ارزش كه براي آماده سازي مولدين بسيار مفيد است، از دسترس خارج مي گردد. اويستر و كلم نياز به آب با شوريِ بيش از 25 پ.پ.تي و دماي 2+22 درجه سانتيگراد دارند. شوري آب براي آماده سازي اسكالوپ، بيش از 30 پي.پي.تي در نظر گرفته مي شود و دماي آب در ابتدا به 9 درجه سانتيگراد و با افزايش يك درجه اي در هر هفته، حداكثر به 16 درجه سانتيگراد رسانده مي شود. جريان آب بايستي 25 ميلي ليتر در دقيقه به ازاء هر صدف تنظيم گردد. تراكم ذخيره سازي 8-12 گرم وزن زنده ي صدف در هر تانك برآورد مي گردد. گونه هاي پرورشي جلبك هاي دريايي غذاي اصلي مولدين در هنگام آماده سازي مي باشد. تتراسلميس (Tetraselmis)، تالاسيوسيرا (Thalassiosira) و اسكلتونما (Skeletonema) از جلبك هايي هستند كه براي آماده سازي مولدين مورد استفاده قرار مي گيرد. هر مولد به 200 ميليون سلول تتراسلميس، 2000 ميليون سلول تالاسيوسترا يا 1000 سلول اسكلوتنما در هر روز نياز دارند. مخلوطي از اين گونه ها غذاي مناسب تري براي صدف هاي مولد در مقايسه با استفاده ي تك گونه اي آنها مي باشد. مولدين 6-8 هفته (اويستر يا كلم ) و 5-11 هفته (اسكالوپ) تا رسيدن به شرايط تخم ريزي در زمستان و اوايل بهار در اين تانك ها نگهداري مي شوند. زمان نگهداري مولدين در اين تانك ها، بوسيله واژه درجه – روز تعيين مي گردد:
D0 =d (t-t0)
D0= تعداد روز – درجه ي تصحيح شده
d = تعداد روزها تا زمان تخم ريزي
t = ميانگين دماي محيط
t = حداقل دما براي شروع تكامل غدد جنسي
در اقليم معتدل كه t0 براي بسياري از دوكفه اي ها بين 10-14 درجه سانتيگراد مي باشد، ميزان D0، 300-500 مي باشد.به عنوان مثال اگر ميانگين دماي آماده سازي 20 درجه سانتيگراد باشد و حداقل دما براي تكامل غدد جنسي 10 درجه باشد، صدف ها ظرف مدت 30-50 روز به مرحله تخم ريزي مي رسد.

نهنگ قاتل که به نام اُرکا^{[پانویس ۴]} نیز شناخته می‌شود، جانوری آبزی‌است که به خانواده دلفین‌های اقیانوسی تعلق دارد و بزرگ‌ترین جاندار در میان دلفین‌سانان است. نهنگ‌های قاتل در اقیانوس‌های سراسر جهان، از دریاهای قطبی گرفته تا دریاهای گرمسیری، یافت می‌شوند. آن‌ها طعمه‌های گوناگونی را به‌عنوان غذا اختیار می‌کنند، با این حال بعضی گروه‌ها تنها به دنبال یک طعمه می‌روند. بعضی تنها از ماهیان تغذیه می‌کنند و برخی دیگر به گله‌های پستانداران دریایی، مانند فک، شیر دریایی، گراز دریایی و حتی نهنگ‌ها نیز حمله می‌کنند. نهنگ‌های قاتل در بالای هرم غذایی هستند، دشمنان طبیعی ندارند و گاه کوسه‌های بزرگ را نیز طعمه خود می‌کنند.

نهنگ‌های قاتل بسیار اجتماعی‌اند؛ بعضی دسته‌های آن‌ها دارای خانواده‌های مادرنهاد هستند که پایدارترین خانواده‌های این چنینی در میان همه جانوران را تشکیل می‌دهند.^[۲] روش‌های شکار پیچیده و صداهای تولیدیشان، که اغلب منحصر به یک دسته‌اند و نسل به نسل منتقل می‌شوند، به عنوان گونه‌ای از فرهنگ شناخته می‌شوند.^[۳]

در حال حاضر اتحادیه بین‌المللی حفاظت از محیط زیست وضعیت بقای نهنگ قاتل را در حالت اطلاعات ناکافی طبقه‌بندی کرده‌است چرا که این احتمال وجود دارد که یک زیرگونه یا بیشتر از این جاندار، خود گونه‌هایی جدا باشند.^[۱] بعضی جمعیت‌های محلی این گونه در برخی مناطق به دلایلی مانند نابودی طعمه‌ها، از میان رفتن قلمرو، آلودگی آب و یا برخورد با ماهیگیران به‌عنوان گونه تهدیدشده یا در معرض خطر در نظر گرفته می‌شوند.

نهنگ‌های قاتل به عنوان خطری برای انسان دیده نمی‌شوند،^[۴] با این حال گزارش‌هایی از زخمی یا کشته شدن تربیت کنندگان نهنگ‌های قاتل در اسارت و در پارک‌های نمایشی پستانداران دریایی منتشر شده‌است.^[۵] این جانوران نقش مهمی در فرهنگ و باورهای مردم بومی مناطقی از جهان^{[پانویس ۵]} دارند و به آن‌ها هم به عنوان روح انسان‌ها و هم کشتارگرانی بی‌رحم نگریسته می‌شود.

دُلفین‌ها پستاندارانی دریایی از رده آب‌بازسانان هستند که رابطه نزدیکی با نهنگ‌ها و گرازماهی‌ها دارند. تقریبن چهل گونه دلفین وجود دارد که در ۱۷ سرده طبقه بندی می‌شوند. خانواده دلفین بزرگ‌ترین خانواده زیر راسته نهنگ‌های دندان دار محسوب می‌شوند و در تمام آبهای آزاد جهان و همچنین در بعضی رودخانه‌های در امتداد آب شیرین انتشار دارند. جثه آن‌ها بسته به نژاد فرق می‌کند و از ۱٫۲ متر طول با ۴۰ کیلوگرم وزن (دلفین موئی) تا ۹٫۵ متر طول با ۱۰ تن وزن (نهنگ قاتل) را در بر می‌گیرد. این جانوران گوشتخوار هستند و به گونه عمده از ماهیان و سرپایان تغذیه می‌کنند. دلفین‌ها از باهوش ترین جانداران روی زمین هستند و به دلیل ظاهر دوستانه و جنب و جوش همیشگیشان توجه انسان‌ها در طول تاریخ را به خود جلب کرده اند.