سايت تخصصی مهندسی شیلات

مراحل تهيه روغن ماهي

مراحل اوليه تهيه روغن ماهي كاملاً همان مراحلي است كه قبلاً در رابطه با توليد پودر ماهي بيان گرديد. از اين رو در اين قسمت صرفاً مراحل توليد از مرحله بازسازي ماهي به دو قسمت جامد و مايع توضيح داده شده و سپس مراحل آماده سازي قسمت مايع پيگيري مي شود.

همانگونه كه قبلاً بيان گرديد، دو محصول واسطه اي كه در حين عمليات پرس توليد مي شوند، مايع پرس Press liqure و پرس كيك Press Cake مي باشند. مايع پرس يا قسمت اصلي در تهيه روغن ماهي به طور طبيعي داراي ذرات بزرگ، مواد استخواني و ديگر ناخالصي هائي است كه بايد در ابتداي اين مرحله جدا شوند. در روش هاي جديد، سيستم به صورتي طراحي شده كه مايع هنگام خروج از پرس به وسيله توري يا فيلتر صاف شده و ذرات جامد بزرگ شناور در آن، همراه پرس كيك باقي مي مانند. ولي در كارخانجاتي كه سيستم توليد آنها قديمي است، ذرات موجود در مايع پرس از طريق غربال هاي ارتعاشي گرفته مي شوند. اين مواد گرفته شده در مرحله بعد به پرس كيك اضافه شده و تبديل به پودر ماهي مي‌گردند.

در كارخانجاتي كه توليد آنها به روش سنتي صورت مي گيرد فرآوري بعدي مايع حاصل از پرس در سه مرحله صورت مي گيرد :

1- جدا سازي مواد جامد معلق

2- جداسازي روغن از آب

3- خالص سازي نهائي يا Polishing ، به جهت جداسازي ناخالصي هاي باقيمانده و رطوبت موجود روغن.

جدا كردن جامدات معلق از مايع پرس به كمك دكانتورDecantor انجام مي گيرد. مرحله جدا سازي روغن از آب مرحله بسيار مهمي است كه اگر كيفيت ماهي خوب بوده و مراحل پخت و پرس به خوبي انجام شده باشد در آن صورت بازده فرآيند به درجه حرارت، روش تغديه ماشين و نحوه كار آن بستگي پيدا خواهد كرد. در اين رابطه بايد توجه شود درجه حرارت مواد ورودي تا حد ممكن بالا باشد (95 درجه سانتي گراد) تا جدا سازي به درستي صورت گيرد. گرم كردن مايع پرس را مي توان با تزريق مستقيم بخار و يا از طريق غير مستقيم انجام داد كه در مقام مقايسه روش غير مستقيم بهتر است.

جدا سازي به وسيله سانتريفوژ انجام مي گيرد و حاصل آن جدا شدن مايع پرس به سه فاز، روغن، آب چسبناك (استيك و اتر) و قسمت جامد (لجن Sludge) مي باشد. در اين راه بازده روغن هنگامي حداكثر خواهد بود كه استيك واتر كمترين مقدار روغن را داشته باشد.

خالص سازي يا Polishing كه آخرين مرحله عمليات است در يك جداساز Separator ديگر انجام مي گيرد و در پايان، روغن به تانك ذخيره سازي پمپ مي شود. براي سهولت عمل، معمولاً به نسبت 10 درصد حجم روغن به آن آب جوش اضافه مي گردد تا از اين طريق ناخالصي هاي آن جدا گردند. درجه حرارت آب در اين مرحله حائز اهميت بوده و بايد با روغن برابر باشد. سرعت سانتريفوژ معمولاً در مرحله خالص سازي در حدود 5000 دور در دقيقه تنظيم مي شود.

در پايان مرحله جداسازي، روغن خالص شده "Crude fish oil" به تانك نگهداري، و فاز آبي براي عمليات بعدي به تانك استيك واترپمپ مي شوند. روغن پس از انجام آزمايشات لازم و تائيد پارمترهاي مربوطه، براي ارسال به بازار مصرف به تانك ذخيره سازي فرستاده مي شود.